کودتای کیوی در قلمرو برنج

استان گیلان به عنوان قطب تولید برنج شناخته می شود و این محصول پر زحمت با تاریخ و فرهنگ گیلانیان پیوند خورده است اما آسان و مقرون به صرفه بودن تولید کیوی، سطح کشت این میوه را در سرزمین برنج افزایش داده و کاربری اراضی کشاورزی، شالیزارها و حتی باغ های مرکبات در حال تغییر است.
گیلان با بیش از دو هزار سال سابقه کشت برنج و با داشتن حدود ۲۳۸ هزار هکتار شالیزار و ۳۰۰ هزار برنجکار، ۳۵ درصد برنج مورد نیاز کشور یا به عبارتی برنج ۲۰ میلیون نفر ایرانی را تولید می کند و این محصول به نماد و هویت این استان تبدیل شده است.
کشت برنج طاقت فرسا و قیمت تمام شده آن بالاست و بالا بودن میانگین سنی برنجکاران، دانش فنی کم، یکپارچه نبودن اراضی، محدودیت های فصلی و آب و هوایی و مهمتر از همه واردات بی رویه بهره برداران برنج را در مصاف اقتصادی با رقیب خارجی دچار تردید یا ضعف کرده و به تغییر کاربری اراضی و کشت کیوی ترغیب نموده است.
البته مشکلات یاد شده منحصر به برنجکاران نیست و موانع مشابهی در صنعت تولید چای نیز به چشم می خورد و برخی از چایکاران هم برای گریز از دشواری های تولید و عرضه محصول خود، به کشت کیوی روی آورده اند.
از این رو خیلی از باغداران و کشاورزان استان گیلان شالیزارها و باغ های مرکبات خود را به مزارع کیوی تبدیل کرده و اراضی موات و حاشیه خانه های خود را به کشت آن اختصاص داده اند و اکنون این استان رتبه دوم تولید کیوی را در کشور داراست و شهرستان های رودسر و تالش از کانون های تولید این محصول در گیلان محسوب می شوند و باروری زود هنگام، فراوانی محصول از سال سوم کشت، هزینه کم و قیمت مناسب از دلایل ترجیح کشت کیوی به برنج است و سطح زیر کشت این میوه در گیلان از هزار و ۹۰۰۰ هکتار به حدود چهار هزار هکتار افزایش یافته است.
همچنین کشت کیوی در برخی از مناطق استان گیلان نظیر تالش بر میوه های بومی از قبیل انبه، به، گوجه سبز، ازگیل، انجیر، گلابی و گیلاس ترجیح داده می شود و اغلب مزارع مرکبات و باغ های مجاور حیاط خانه ها در این شهرستان به مزارع کیوی تبدیل شده و این میوه با چرخه اقتصاد اجتماعی پیوند خورده است و همچنان مهمترین علت این امر، مقرون به صرفه بودن تولید آن است.
فراموش نکنیم که برنج از منظر تولید ملی از محصولات استراتژیک و توسعه تولید آن منطبق با سیاست های اقتصادمقاومتی است و دولت از تولید برنج در استان های مازندران و گیلان حمایت می کند اما تولیدکنندگان این محصول انتظار دارند برای ایجاد انگیزه بیشتر در آنها، واردات برنج کاهش یابد.
هرچند در حدود ۱۵ استان کشور برنج کشت می شود اما به لحاظ کاهش بارندگی ها و ضعف منابع آبی در استان های غیر شمالی، سیاست تغییر الگوی کشت و معرفی ارقام کم مصرف و پر بازده در آنها دنبال می شود و بر اساس اطلاعات موجود، تاکنون ۳۵ درصد شالیزارهای استان های غیرشمالی تغییر کاربری یافته است و همچنان روند جایگزینی ارقام دیگر به جای برنج ادامه دارد.
اگرچه توسعه کشت کیوی برای کشاورزی و بهره برداران آن زیان ندارد اما با عنایت به اینکه کشت و زرع برنج در استان های شمالی تمرکز می یابد و رواج تولید آن برای تامین نیاز داخلی و کاهش واردات ضرورت دارد، بهتر است با حمایت از تولید برنج کیفی، افزایش خرید تضمینی و کاهش واردات این محصول، برنجکاران را به ماندن در شالیزارها و تولید دانه های سفید تزیین کننده سفره های غذا تشویق کرد.