خواستم برای شفت شناسنامه ای مکتوب و به خیال من معتبر تهیه کنم
نادر افشاریان نویسنده کتاب تاریخ شفت است . وی در سال هشتاد و هشت خورشیدی موفق شد این کتاب را چاپ و منتشر کند. اکنون پس از گذشت شش سال از انتشار این کتاب ، وی از ناگفته هایی سخن می گوید که می توان آن را جلد دوم تاریخ شفت نامید. آنچه در پی می آید حاصل گفتگوی پایگاه اطلاع رسانی ورس با نادر افشاریان است که از دیدگاه شما خواهد گذشت :
نادر یا انوش ؛ کدام رامی پسندید؟
دربرخی ازمحافل بیرون ازشهر مرا نادر می شناسند اما درمحل تولدم شفت ، اغلب انوش صدایم می کنند . چون اغلب مخاطبانم رادوست دارم بنابراین هردو اسم رامی پسندم.
چگونه به این فکرافتادیدکه دست به نگارش کتاب تاریخ شفت بزنید؟
من تحصیل کرده ی رشته ی تاریخ نیستم و ادعایی هم درزمینه ی اشراف به موضوعات تاریخی ندارم اما بیش ازسی سال است که برای شناختن پدیده های اجتماعی که محصول حوادث تاریخی اند به مطالعه ی تاریخ می پردازم.خواندن تاریخ وپیگیری مسائل تاریخی بخشی ازفعّالیتهای روزانه ام را تشکیل می دهد؛ بنابراین با تاریخ وموضوعات مربوط به آن بیگانه نبوده و نیستم اما آنچه مرا واداشت تادست به نگارش تاریخ شفت بزنم ؛ حس می کردم شهرستان شفت دارای ویژگیهای تاریخی ، جغرافیایی ، فرهنگی واقتصادی خاصی است که شاید دیگر شهرستانهای استان گیلان کمتراز آن برخوردارباشند. این بودکه لازم دیدم زادگاهم را که جایش درمیان کتب تاریخی خالی بود به دیگران بشناسانم . به عبارتی برای شهرستانم شناسنامه ای مکتوب و به خیال من معتبر تهیه کنم.
برای نگارش تاریخ شفت چقدرزمان صرف کردید؟
لازم است توضیح دهم که من برای نوشتن کتاب تاریخ شفت سعی کردم اغلب کتابهایی که امکان دسترسی برایم داشت را مطالعه کنم ؛ بنابراین بخشی ازمطالب کتاب محصول مطالعات کتابخانه ای است.بخشی مصاحبه بامردان و زنان مطّلع و درعین حال کهنسال شفتی بوده است که درشهرستان شفت و چه دردیگرنقاط کشورزندگی می کردند. بخش سوم کار میدانی بوده است من بدون استثنا تمام روستاها و محلات شهرستان شفت را رفته ودیده ام ؛ بامردم ساکن آن روستا ، اززن و مرد وکودک صحبت کرده ام. هرسال به مدت یک ماه بامردم نواحی کوهستانی وساکنین دامنه ها گفتگوداشته ام. آنچه مسلم است برای نوشتن کتاب تاریخ شفت بیش از پنج سال کارو تحقیق کرده ام.
شفت شهرستان پهناوری است و روستاهای زیادی دارد. شما در کتاب خودبه روستاها نگاه ویژه ای داشته اید.چگونه توانسته اید این اطلاعات را از روستاها به دست اورید؟
برای بدست آوردن اطلاعات درباره ی روستاهای شهرستان شفت که درواقع اعضای اصلی کالبد این شهرستان را تشکیل می دهد ، نخست تمام روستاهای جلگه ای ، پای کوهی و دامنه ای راگشته و بامردم مهربان وکوشای این نواحی نشست داشته ام. سپس باتوجه به شناخت مذکوربرای بدست آوردن برخی اطلاعات مکتوب ازوضعیت آن روستاها درگذشته که توسط سیّاحان ، مورّخان و محقّقان نگاشته شده بود به کتابخانه های مختلف جهت مطالعه می رفتم.
در نگارش کتب تاریخی دیده شده است که برخی از نویسندگان بنا به دلایلی مانند احساس وطن دوستی حقایق را از دیدگاه خود می نویسند . به عنوان یک مورخ چقدر به این موضوع توجه کرده اید؟
اینکه من زادگاهم رادوست دارم شکی نیست ولی تجربه ی نگارش مقالات تاریخی به من آموخته تاجایی که ممکن است در دستکاری حوادث تاریخی هنگام نگارش نکوشم ، بلکه سعی کنم نوشته هایم دارای ماخذی معتبر وحتی کارهای میدانی من که بخشی ازآن مصاحبه با افرادبوده ازاعتباری قابل قبول برخوردار باشد.
به نظر شما قدیمی ترین نقطه شفت که در آن زندگی اجتماعی شکل گرفت ؟
شرایط طبیعی نخستین جایگاه برای سکونت انسانها مناطق مرتفع کوهستانی وپس ازآن دامنه ها و سپس پای کوه ها ودشت های مرتفع راپدیدآورده است .باتوجه به آنچه درفوق گفته شد ؛ نقاطی مانند مزگده در دامنه ی کوه های مشرف به دره ی سیاهمزگی و ویسرود دردامنه ی کوه های جنوب شرقی شفت را می توان ازجمله نقاط قدیمی و مسکونی نام برد.
شهرستان شفت تا چه حدی در فرهنگ و سنن گیلان تاثیر داشته است؟
شفت از نقاط قدیمی استان گیلان است بنابراین با توجه به شرایط خاص جغرافیایی و اجتماعی ، دارای فرهنگی متنوع وغنی می تواند باشد . توضیح اینکه شفت از خواستگاهای فرهنگ گیل و تالش است.
یکی از ویژگی های کتاب تاریخ شفت نگاهی یکسان به بحث قومیت و نژاد است. نقش اقوام مختلف شفتی را در رقم زدن تاریخ این منطقه چگونه ارزیابی می کنید؟
اقوام ، جوامع انسانی خاصی را گویند که دارای تفاوت های بارزفرهنگی باهم باشند. این تفاوت ها در رنگ ، زبان ، مذهب و برخی اداب و سنن جمع شده اند که غالبا”دراثرعمل متقابل آنها باطبیعت پیرامونشان پدیدار گشته اند. بنابراین اقوام با توجه به شرایطی که زیسته اند ، دارای فرهنگ و توانایی های متفاوتی باهم شده اند و غالب این تفاوتها آسمانی نبوده بلکه دارای منشا زمینی اند . درشفت قوم تالش وگیلک با توجه به قدمت وشرایط طبیعی که در آن پرورش یافته اند دارای تفاوت هایی باهم هستند؛ چنانچه زبان تالشی باگویش گیلکی، پوشش تالش ها با پوشش گیلک ها ، اقتتصاد و فراورده های اقتصادی تالش ها بااقتصاد و فراورده های اقتصادی گیلک ها ، کوچ تالش های ییلاق نشین وزمان ییلاق و قشلاق آنها بازمان زراعت و برداشت محصول درجلگه و بسیاری ازاین گونه اعمال و رفتاری که برخاسته از نیازهای طبیعی انسان به طبیعت پیرامونش بوده و توانسته است توانایی ها و فرهنگ های گونه گونه را بیافریند. این توانایی ها در آفرینش فرهنگ ها ، نقش مهمی ایفاکرده ودرطول اعصار ، آثارخود را به جا نهاده است . تالش ها و گیلک های ساکن شفت آفریننده ی نقش هایی درمنطقه خود بوده اندکه امروز از آن به نام تاریخ سیاسی، اقتصادی وفرهنگی شفت نام می بریم.
در حال حاضر تصمیم به نگارش کتاب دیگری دارید؟
دومین نوشته ام کتابی است که می توان جلد دوم تاریخ شفت نام نهاد ولی در اصل برخی نانوشته هایی است که در چاپ اول تاریخ شفت ذکر نشده بود. سومین و چهارمین نوشته ام در باب اتفاقات سیاسی و اجتماعی شفت از گذشته های دور تا سال ۱۳۳۲ و از سال ۱۳۳۲ تاسال ۱۳۷۰شمسی رادر بر می گیرد. پنجمین نوشته ام که شاید از سه نوشته مذکور زودتر در دسترس دوستدارانش قرار بگیرد؛ نگاهی است که به گیلان در دوره قاجاریه داشته ام و شامل روی داد های سیاسی و نظامی با بزرگنمایی دو شخصیت تاریخی و موثّر در انقلاب ۱۹ بهمن ۱۲۸۷شمسی رشت است که در حال بازخوانی آن می باشم که ممکن است در دو جلد چاپ شود.
از نقش زنان در تاریخ شفت کمتر سخن گفته شده است.آیا شفت فاقد زنان کارآزموده ، توانمند و کاردان بوده است؟
خیر ، بلکه کوشندگی زنان شفت در تولید و فرآوری محصولات کشاورزی ، صنایع دستی و مدیریت بخش هایی از زندگی و اقتصاد خانواده قابل تمجید است.
نقش مردم شفت در شکل گیری نهضت جنگل چقدر تاثیر گزار بود؟
مردم شهرستان شفت در نهضت مشروطه و نهضت جنگل هیچگاه مبارزان و پیشگامان نهضت های مذکور در گیلان را تنها نگذاشته اند . تاریخ مبارزات مردم گیلان ، همراهی شفتی ها را در راستای مبارزات مذکور ستوده و مثبت ارزیابی کرده است.
نگارش تاریخ شفت از سوی شما بدون شک نقطه عطفی در شهرستان بوده است. آیندگان به منبعی دسترسی خواهند داشت که بتوانند دوران ما را راحت تر تفسیر کنند. حال شما آینده شفت را چگونه می بینید؟
تغییر امری طبیعی است و شفت نیز جزیی از جهان طبیعی است و در راستای تغییر قرار دارد. بنابراین آینده شفت را تحول یافته تر از امروز خواهیم دید با توجه به اینکه دارای نیروهای تحصیل کرده و حسّاس به زادگاه خود می باشد.
نقش خانواده شما در نگارش این کتاب چه بود؟
آنها فرصت های لازم برای نوشتن کتاب تاریخ شفت را برایم فراهم می نمودند ؛ از آنها سپاسگزارم.
چه سخنی با مردم شهرستان شفت دارید؟
از همشهریان خود می خواهم که یادگرفتن و آموختن را مقدم بر هر چیزی در زندگی بدانند ؛ چرا که دانستن ، از اشتباهات می کاهد و عمق دامنه ی شناخت انسان را از پیرامون خود عمیق تر و گسترده تر می سازد و سعی نمایند تا فرهنگ شفاهی روستای خود را که همان آداب و رسوم به ارث رسیده از گذشتگان است ثبت و ضبط نماید.
در پایان از شما می خواهیم یک بیت شعر برای ما بخوانید.
وفاداری طریق عشق مردان است و جانبازان / چه نامَردم اگر زین راه خون آلود برگردم (ه.ا.سایه)
با تشکر از صبر و حوصله شما که با دقت فراوان به ما پاسخ دادید./پایان
کاری از پایگاه اطلاع رسانی ورس ؛ به کوشش : حسن دلخوش نهزمی و سهیل میرزایی محرمانی ؛ تنظیم و واژه نگاری: م.رفیعی خمیرانی ؛ اردیبهشت سال نود و چهار خورشیدی
آقای افشاریان شما برای شهرستان ما شناسنامه درست کردید. خدا قوت.
سلام.خداهم به شماوهم به جناب افشاریان توفیق وقوت مضاعف عطاکندتابهتربتوانیدداشته هاونداشته هارا به همشهریان شفتی بنمایانیدوبشناسانید.یاعلی