گردشگری مذهبی
گردشگری مذهبی

روستای امام زاده ابراهیم(ع) شفت یکی از جاذبه‌های مذهبی ( زیارتی ) استان گیلان بوده که به سبب برخوداری از موقعیت ویژه و مطلوب خود توانسته است نقش بسیار مهم وکلیدی را در رونق اشتغال و درآمد فصلی برای خانوار روستایی ساکن و غیر ساکن در محدوده روستا فراهم نماید.

ورس : علی یوسفی در یادداشتی در نخستین شماره از فصل نامه دستاورد شفت نوشت : در فرهنگ اسلامى، سیاحت به عنوان سیر آفاق در برابر سیر انفس مورد توجه قرار گرفته است. اسلام به انسان و نیازهای او نگاه ویژه‌ای دارد و آنچه را که به واقع زندگی را لذت‌بخش و آسان می‌کند و در جسم و روح و روان انسان موثر است، به رسمیت می‌شناسد.

گردشگری به‌عنوان یک پدیده پررونق، دائماً خود را به سمت جلو می‌راند؛ اهمیت خود را گسترش می‌دهد و توجه اغلب افراد در سراسر جهان را به خود جلب می‌کند. این پدیده هم‌اکنون یکی از مهم‌ترین نوع فعالیت‌ها در جهان است.

یکی از انواع گردشگرى، گردشگری مذهبی است. صاحب ‌نظران صنعت گردشگری بر این باورند که به لحاظ موقعیت فرهنگی ـ مذهبی خاص ایران در میان کشورهای دیگر، گردشگری مذهبی جای رشد و توسعه بسیاری در کشور ما دارد؛ با این وجود گردشگری مذهبی در ایران با وجود ۸ هزار و ۹۱۹ مکان مذهبی مقدس، هنوز فاقد ساماندهی تخصصی و متمرکز بوده و این وضعیت نابسامان حتی در شهرهای مهمی چون مشهد و قم نیز مشاهده می‌شود.

گردشگری مذهبی با گردشگری زیارتی از نظر بار مفهومی و بصری دارای اختلاف بوده به این صورت که گردشگری مذهبی شکلی کلی تر به خود داشته و در یک دسته بندی کلی جاذبه های گردشگری مذهبی را می توان به شش دسته تقسیم کرد؛ مساجد،  امام زاده ها و بقعه ها، آرامگاهها و قبور، تکیه ها و حسینه ها قدیمی،  آتشکده ها و آتشگاه ها، صومعه ها و خانقاه ها. در صورتی که گردشگری زیارتی شکلی خاص تر از گردشگری مذهبی بوده و تنها به بحث زیارت و احترام به گذشتگان و بزرگان هر دین و مکتب اشاره دارد.

گردشگری زیارتی، از قدیمی‌ترین اشکال درگذشته و ازجمله پررونق‌ترین گردشگری‌ها در زمان حاضر است.قدمت این نوع گردشگری با قدمت تاریخ دینی برابری می‌کند. به ‌طوری‌که عمده‌ترین نیت گردشگری در شکل سنتی یک عمل دینی – فرهنگی بوده است. زیارت دیداری مشتاقانه و احترام‌آمیز است، زیارت یک انگیزه فطری در بشر دارد؛ و انسان به‌طور فطری پیشوایان دینی و رجال خدمتگزار سیاسی و اجتماعی را در حال حیات بزرگ می‌شمارد و به صور مختلف به آن‌ها ادای احترام می‌کند. به همین منوال، پس از رحلت نیز به تعظیم و تکریم مدفن و آثار به‌جامانده از آن‌ها می‌پردازد و برای ادای احترام و بیان محبت خود، به زیارتشان می‌رود. در واقع در مقوله گردشگری فرهنگی باید به گردشگری زیارتی و گردشگری مذهبی اشاره نمود که در نوع اول، گردشگر فقط باانگیزه زیارت اماکن مورد احترام و اعتقاد خویش به سفر نموده ولی در نوع دوم علاوه بر زیارت اماکن مقدسه به سیاحت و تفریح نیز می‌پردازد.

  با گذشت زمان و با تنوع  در امکان مورد بازدید و فراهم شدن سایر امکانات در جوار اماکن مقدسه، دیگر وجود گردشگران صرف زیارتی، یا گردشگران صرف سیاحی وجود نداشته بلکه هر شکل از گردشگران در کنار انجام مناسک اصلی گردشگری خود، به فعالیت های جانبی نیز می پردازند. به این خاطر که گردشگری زیارتی در مفهوم گردشگری مذهبی بیان می شود. چرا که در روستای امام زاده ابراهیم  علاوه بر وجود مقبره امامزاده ابراهیم، وجود طبیعتی بکر و زیبا در جذب گردشگران و انجام امور مربوط به سایر فعالیت های انواع دیگری از گردشگری موثر می باشند. و گردشگری مذهبی امروزه یک انگیزه مشترک برای سفر به‌حساب می‌آید.

توسعه  گردشگری مذهبی در کشورهای صنعتی، موجب تنوّع درآمدها و کاهش ناهماهنگی در اقتصاد می‌گردد؛ و در کشورهای درحال‌توسعه، بخصوص کشورهای دارای اماکن زیارتی  فرصتی برای صادرات، تولید ارز و ایجاد اشتغال به شمار می‌آید گردشگری زیارتی جایگزینی منطقی برای خودآگاهی فرهنگی و استراتژی برای کاهش فقر فراهم می‌کند.امروزه صنعت گردشگری به‌عنوان صنعتی پویا و دارای ویژگی‌های بارز و منحصربه‌فرد، بخش مهمی از فعالیت‌های اقتصادی و تولیدی کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه  را به خود اختصاص داده است .توسعه  گردشگری مذهبی در کشورهای صنعتی، موجب تنوّع درآمدها و کاهش ناهماهنگی در اقتصاد می‌گردد؛ و در کشورهای درحال‌توسعه، فرصتی برای صادرات، تولید ارز و ایجاد اشتغال به شمار می‌آید .

گردشگری و به‌ویژه گردشگری مذهبی صرفاً در بهره اقتصادی خلاصه نمی‌شود بلکه این بهره را از زوایای مختلفی همچون شناساندن فرهنگ داخلی به دیگر کشورها نیز می‌توان ارزیابی کرد. ویژگی‌های ساختار گردشگری هر مکان به‌نوبه خود از یک‌ طرف متأثر از اهمیت، اعتبار، ماهیت، تنوع نقش و کارکرد مذهبی، فرهنگی، تفریحی، تجاری و به‌طورکلی جاذبه‌های مکانی آن است؛ و از طرف دیگر برگرفته و تأثیر پذیرفته از ویژگی‌های اجتماعی، فرهنگی (باورهای اعتقادی) و اقتصادی ساکنین محلی و گردشگران است.

گردشگری؛ به‌ویژه گردشگری مذهبی نتایج و دستاوردهای عمده‌ای را در بردارد که از آن جمله می‌توان به جنبه اشتغال‌زایی و تأثیر آن بر کارکردهای توسعه‌ای و اقتصادی در منطقه یا کشور اشاره داشت . در حال حاضر بسط و گسترش گردشگری در محیط روستا دارای اثرات مثبت زیادی بوده و می‌تواند از طریق نفوذ و تأثیر بر کلیه جوانب زندگی روستایی، باعث توسعه  فرهنگی، اجتماعی، کالبدی و به‌ویژه توسعه  اقتصادی در نواحی روستایی گردد . با این تفاسیر، رویکرد به مطالعه گردشگری تقریباً همیشه برای بررسی فعالیت‌های اقتصادی بوده است. با توجه به اینکه گردشگری مذهبی در بسیاری از کشورها نمادی از هویت فرهنگی یک کشور و یکی از منابع مهم کسب ارز و درآمد ناخالص بوده، توسعه  آن برای مناطقی که با معضلاتی چون نرخ بالای بیکاری، محدودیت منابع ارزی و اقتصاد تک‌محصولی مواجه‌اند، از اهمیت فروانی برخوردار است . با توجه به موقعیت ایران و تعدد مکان‌های زیارتی از یک‌سو و از طرفی به جهت اینکه اکثر این اماکن در نواحی روستایی استقرار دارند. می‌توان با یک مدیریت درست زمینه را برای شکل‌گیری گردشگری مذهبی به‌خوبی ایجاد نموده، سبب رونق اقتصادی و رفاه نسبی در جوامع روستایی گردید.

توسعه  گردشگری روستایی، به­ ویژه گردشگری زیارتی، پاسخی مناسب و عنصر اساسی جهت فقرزدایی و کاهش مهاجرت‌ها، حفظ ویژگی‌های فرهنگ سنتی، حفظ منابع طبیعی و فرهنگی، تقویت غرور ملی و ایجاد فرصت‌های شغلی در مناطق روستایی است و یکی از راه‌حل‌های حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی این مناطق محسوب می‌شود.در این راستا روستای امام زاده ابراهیم(ع)  شفت یکی از جاذبه‌های مذهبی ( زیارتی ) استان گیلان بوده که به سبب برخوداری از موقعیت ویژه و مطلوب خود توانسته است نقش بسیار مهم وکلیدی را در رونق اشتغال و درآمد فصلی برای خانوار روستایی ساکن و غیر ساکن در محدوده روستا فراهم نماید.

 موقعیت جغرافیایی روستای امام زاده ابراهیم

روستای امامزاده ابراهیم از توابع بخش احمد سرگوراب شهرستان شفت در ۲۳ کیلومتری جنوب غربی شهر شفت و ۵۷ کیلومتری شهر رشت قرار دارد در محدوده جغرافیای ۱۸و۴۹درجه طول شرقی و۵۸ و۳۶درجه عرض شمالی و در ارتفاع  ۱۰۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد.این روستا از شمال به روستای طالقان ، جنوب به شهرستان طارم (استان زنجان)از شرق به روستای امام زاده هاشم و از غرب به روستای سیاه مزگی و از جنوب به استان زنجان ( شهرستان طارم ) محدود می شود آب و هوای معتدل کوهستانی و میانگین بارندگی سالیانه آن ۱۳۰۰ میلی متر است. بر اساس نتایج سر شماری سال ۱۳۹۵ این روستا دارای ۴۳۲ نفر جمعیت بوده است

بقعه امام زاده ابراهیم(ع)

آرامگاه امامزاده ابراهیم از جاذبه های زیارتی و تاریخی روستا است و علت اصلی شکل گیری روستا به شمار می رود بنای امامزاده طی چندین بار بازسازی شده است در حال حاضر این بنا به مساحت ۱۰۵۵ متر در پنج طبقه احداث گردیده و شامل مسجد ، صحن ، سرویس بهداشتی ، مهمانپذیر و فضای باز است .به طور کل روستای امامزاده ابراهیم با قابلیتهای اکوتوریستی فراوان، محیطی طبیعی و فرح بخش را به همراه آسایش برای گردشگران و مسافران به ارمغان می آورد .

 

ازدیگر جادبه های گردشگری روستای امام زاده ابراهیم

– توپوگرافی

توپوگرافی به عنوان یک فاکتور بسیار موثر در برنامه یزی تفرجی در روستای امام زاده ابراهیم مورد نظراست .به طوری که سیستم توپوگرافیک آن،کیفیت تفرجی منابع مذکور رابه طور قابل ملاحظه ای افزایش می دهد. براساس نقشه توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰ سازمان جغرافیای نیروی مسلح شیت فومن، سنگرو رودبار روستای امام زاده ابراهیم با ارتفاع ۱۰۰۰متر از سطح دریا که این ارتفاعات دنباله ارتفاعات جنوبی شهرستان فومن(کوهها ،وچین خوردگی های تالش)بوده وتا مرز رستم آباد ادامه دارد.بلند ترین ارتفاعات روستا بیش از ۲۸۰۰متر می باشد که در مرز طارم زنجان می باشد.که دارای ییلاقات سرسبز وباچشم انداز زیبا بوده وازمناطق با ارزش گردشگری محسوب می گردد.

 

-رودخانه

شهرستان شفت به علت وفور نزولات جوی فراوان وجود جویبارها و رودهای متعدد و داشتن آبهای زیر زمینی اهمیت فراوانی درمطالعات هیدرولوژی دارد .که از تقسیم بندی جزء حوزه آبخیز گیلان محسوب می شود رودخانه امام زاده ابراهیم که از ارتفاعات جنوبی این شهرستان سرچشمه می گیرد دارای آب زلال از قسمتهای شلوغ روستا در فصل بهار و تابستان می باشد. که در شرایط فعلی با طرح آبخیز داری و احداث چند سیل بند جلوه گاه خاصی به روستا داده است.

-آبشار

یکی از جلوگاه بصری آب که زیبایی بصری ،صدای دلنواز ،هیجان ،تحرک و ارتباط فضایی بین دوسطح و تلفیق با عناصری از قبیل سنگ، صخره، جنگل ،توپوگرافی خاص و تعدیل اکو لوژیکی را با خود به ارمغان می آورد آبشار است که دو نوع طبیعی آن در ظلع جنوبی روستا مشاهده می شود .که هر ساله پذیرای گردشگران زیادی از نقاط مختلف کشور می باشد.

-چشمه

در گوشه وکنار روستای امام زاده ابراهیم چشمه های متنوع حال وهوای خاصی به این روستا داده وبا عملکرد متنوع خود کیفیت تفرجی منابع را به صورت چشمگیری افزایش  می دهند . چهل چشمه در ارتفاعات گش علی سرا قرار دارد آب این چشمه ها خنک و گوارا است و آب آشامیدنی روستا نیز از آنها تامین می شود مسافران و گردشگران از آب چشمه بعنوان آب معدنی و شفا بخش استفاده می کنند .

-جنگل

با توجه به منحصر به فرد بودن جنگلهای شمال در کشور وبه علت وجود فضای جانشین در اکثر نقاط کشور این منبع به عنوان یک منبع تفرجی و ویژگیهای منحصر به فرد به لحاظ تنوع پوشش گیاهی می تواند جایگاه خاصی در سطح جهانی داشته باشد .

از گونه های مهم گیاه بومی روستا درخت آزاد ،توسکا، راش(الش)، ممرز(اولس) ، بلوط ،افرا ،ون (زبان گنجشک) ،ملچ(وضم) می باشد که در ایجاد زمینه سبز، خلق زیبایی ،ایجاد هیجان و روحیه در افراد کمک گرفت.

-مرتع

مراتع ،مناظر و مناطق ییلاقی روستای امام زاده ابراهیم به سبب موقعیت خاص جغرافیایی و آب وهوایی و برخورداری از خاک مناسب وعوامل دیگر ازغنی ترین جوامع گیاهی در منطقه محسوب می شوندچشم اندازهای مراتع وچمن زارهای این روستا بسیار سرسبز ،زیبا و دیدنی است و از مناطق با ارزش گردشگری محسوب می شود.

 

-زندگی جانوری

به طور کلی جانوران ناحیه مورد مطالعه مشتمل برپستانداران (سم داران حلال گوشت ، سم داران حرام گوشت ،گربه سانان و سگ سانان ) پستانداران همه چیز خوار جوندگان ،پرندگان ، پرندگان شکاری ، آبزیان ،خزندگان و دوزیستان هستند.اسامی تعدادی از فونهای بارز ناحیه مورد مطالعه به شرح زیر می باشد . از سم داران حلال گوشت می توان به مرال وبز کوهی اشاراه کرد.واز سم داران حرام گوشت نیز می توان خوک وحشی (گراز )را نام برد.گربه سانان شامل میش پلنگ ،گربه جنگلی و سگ سانان شامل گرگ ،شغال و روباه می باشند. واز پستانداران همه چیز خوار خرس جنگلی قابل ذکر است. و از جوندگان می توان خرگوش وحشی ، سمور جنگلی ، سنجاب و شنگ اشاره کرد واز پرندگان ناحیه مورد مطالعه را جغد،قرقاول،سار،دارکوب و باز تشکیل می دهند. و از آبزیان روستا ماهی قزل آلا قابل ذکر است.

  • نویسنده : علی یوسفی
  • منبع خبر : فصل نامه دستاورد شفت/شماره اول